برای مشاهده نتایج کلید Enter و برای خروج کلید Esc را بفشارید.

حدیث سفینه نوح و جایگاه اهل بیت (ع)

حدیث سفینه یکی از مهمترین احادیث در مسأله امامت است که دارای سند و متن معتبر و استواری می‌‌باشد و جایگاه ویژه‌ای را برای اهل بیت (ع) ترسیم می‌‌کند. این حدیث به طرق مختلف در منابع شیعه و اهل تسنن نقل شده است.
در دنیای امروز که انواع خطرات وجود دارد همه به دنبال یک راه نجات و جایگاه امن می‌‌گردند خداوند متعال یک کشتی نجات قرار داده که در طول تاریخ می‌‌تواند بشریت را از طوفانهای سهمگین روزگار حفظ کند و سعادت انسانها را تضمین نماید. این کشتی نجات اهل بیت (ع) و عترت پیامبر اکرم (ص) هستند. ابتدا چکیده مطالب این مقاله را مشاهده می‌‌فرمایید:

چکیده

در حدیث سفینه نوح جایگاه اهل بیت (ع) به کشتی نوح در میان قوم نوح تشبیه شده که هر که به این کشتی سوار شود نجات یابد و هر که از آن جا بماند غرق شود. این حدیث به صراحت تنها راه نجات یافتن را پناه بردن به اهل بیت (ع) دانسته است.

صحت روایت فوق مورد اتفاق شیعه و اهل سنت است.

در احادیث مشابه جایگاه اهل بیت (ع) به باب حطه در بنی اسرائیل، خانهٔ خدا و جایگاه نجوم تشبیه شده است.


حدیث سفینه نوح

حدیث سفینه به نقل‌های متعدد از رسول خدا (ص) بیان شده است. در موردی اباذر غفاری، صحابی گرانقدر چنین می‌گوید:

﴿وَ هُوَ آخِذٌ بِبَابِ الْکَعْبَهِ مَن عَرَفَنَی فأنا مَن عَرَفَنِی وَ مَن أنکَرَنِی فَأنَا أبوذر، سَمِعتُ النّبیّ (ص) یَقُول: ألَا إنّ مَثَلُ أهلِ بَیتی فیکُم مَثَلَ سَفینَهَ نُوحٍ مِن قومِهِ مَن رَکِبَهَا نَجَا وَ مَن تَخَلَّفَ عَنهَا غَرِق﴾ 1

ابوذر در حالی که درِ کعبه را گرفته بود می‌گفت: مردم هر کدام از شما که من را می‌شناسید که می‌شناسید و هر کدام که نمی‌شناسید من ابوذر هستم، شنیدم که رسول خدا (ص) می‌فرمود: بدانید که جایگاه اهل بیت من در میان شما مانند کشتی نوح در بین قوم نوح است، هر کس سوار این کشتی شد نجات یافت و هر کس از آن تخلف کرد غرق شد.

شما هم هر کدام بر این کشتی اهل بیت تمسک کنید و به آن متوسل شوید، نجات پیدا می‌کنید و هر کدام فاصله بگیرید غرق خواهید شد.
در حدیث دیگری فرمودند:

﴿وَ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهَا زُجَّ فِی النَّارِ﴾

هر کسی که از اهل بیت من تخلف کند به جهنم می‌افتد.

این حدیث در منابع مهم اهل سنت مثل مستدرک علی الصحیحین و همینطور در ینابیع الموده، به چشم می‌خورد. در مستندات حدیثی شیعه نیز در امالی شیخ طوسی و در کمال الدین شیخ صدوق این حدیث دیده می‌شود 2.

چند عنوان دیگر در احادیث

غیر از عنوان سفینهٔ نوح عناوین دیگری هم در احادیث پیامبراکرم (ص) برای اهل بیت (ع) آمده است.

نمودار حدیث سفینه

در بعضی از مواردِ حدیث سفینه نوح می‌فرمایند:

﴿و کَمَثَلِ بَابِ حِطَّهٍ‏﴾

مثل آنها مانند باب حطه در بنی اسرائیل است.

خداوند متعال براى امتحان بنی اسرائیل دستور مى دهد که از درى مخصوص وارد بیت المقدس شوند و به هنگام ورود، فروتنانه، سجده کنان و در حالى که طلب مغفرت مى کنند داخل شوند. اما بنی اسرائیل فرمان الهى را به مسخره و استهزاء گرفته و به خلاف آن، از پشت وارد شدند و به جاى حطّه که به معناى طلب مغفرت و آمرزش است، واژه حنطه را بر زبان جارى مى کردند و در نهایت در این امتحان مردود شدند. قرآن کریم دراین باره می‌فرماید: «وَإِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هذِهِ الْقَرْیَهَ فَکُلُوا مِنْها حَیْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا وَادْخُلُوا الْبابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّهٌ نَغْفِرْ لَکُمْ خَطایاکُمْ وَسَنَزیدُ الْمُحْسِنینَ» [یاد کن] هنگامى را که گفتیم: به این شهر [بیت المقدس] وارد شوید و از نعمت هاى آن هر چه خواستید به فراوانى و گوارایى بخورید و از دروازه شهر [یا درِ معبد] فروتنانه و سجده کنان در آیید و بگویید: [خدایا! خواسته ما] ریزش گناهان ماست، تا گناهانتان را بیامرزیم و به زودى [پاداش] نیکوکاران را بیفزائیم.
پیامبر گرامى اسلام (ص) اهل بیت (ع) را به «باب حطّه» در قوم بنو اسرائیل تشبیه مى کند، همان طور که باب حطّه میزان و ترازویى براى سنجش ایمان بنی اسرائیل بود، اهل بیت (ع) هم بابى هستند براى سنجش ایمان امّت پیامبر (ص).

در حدیث دیگری فرمودند:

﴿مَثَلُکُمْ یَا عَلِیُّ مَثَلُ‏ بَیْتِ‏ اللَّهِ‏ الْحَرَامِ‏ مَنْ دَخَلَهُ کانَ آمِنا﴾ 3

ای علی مثل شما اهل بیت مثل خانه خدا است که هر کسی داخل آن شود در امان است.

یعنی پناهگاه مؤمنان است. در حدیث دیگری آمده است:

﴿مَثَلُ أَهْلِ بَیْتِی مَثَلُ‏ نُجُومِ‏ السَّمَاء﴾

مثل اهل بیت من مثال ستاره‌های آسمان است.

جایگاه اهل بیت (ع) در نزد پیامبراکرم (ص) چنین رفیع و بلند است.
نمودار ۱

جایگاه ویژه اهل بیت در حدیث سفینه

حدیث سفینه که با تعابیر مختلف و سند‌های متعدد ذکر شده است جایگاه ویژه و رفیعی را برای اهل بیت (ع) در نزد پیامبراکرم (ص) اثبات می‌‌کند و این مقام برای شخص دیگری ثابت نشده است. کسی که چنین مقامی‌ دارد باید خود پاک و مطهر باشد تا بتواند سعادت و امنیت را تضمین کند و هدایت جامعه را بر عهده بگیرد. حال سوال پیش می‌‌آید که چگونه ممکن است با وجود چنین انسانهایی، مردم به سوی دیگران بروند و سکان هدایت را به نااهلان بسپارند؟

Cinque Terre

درس منادیان توحید

این مقاله بخشی از درس‌های امامت است که توسط استاد ارجمند دکتر سید محسن میرباقری در موسسه نورالمجتبی علیه السلام تدریس شده است. امامت یکی از چهار درس عقاید است که با نام «منادیان توحید» در دسترس علاقه‌مندان قرار دارد. شما می‌توانید برای آشنایی بیشتر با این درس به اینجا مراجعه کنید.


پی نوشت ها

  1. نوراللّه بن شریف الدین، شوشتری؛إحقاق الحق و إزهاق الباطل، ج ‏9، ص 272.
  2. ابی عبداللّه، حاکم نیشابوری؛ مستدرک الصحیحین، ج ۳، ص ۱۶۳، وسلیمان، قندوزی؛ ینابییع الموده، ج ۱، ص ۹۴، وعلی بن بابویه قمی،صدوق؛ کمال الدین و تمام النعمه، ص۲۳۹.
  3. خصائص الائمه (ع)، قطعه من الاخبار المرویه فی ایجاب ولاء امیرالمؤمنین (ع)، ص 77.